Zgoda na wyjazd dziecka za granicę – czy musisz prosić „byłego” o pozwolenie na wakacje?

Wyobraź sobie taką sytuację: bilety na wymarzone wakacje w Grecji kupione, hotel zarezerwowany, dzieci już pakują dmuchane koła do walizki. I nagle dzwoni on – Twój były mąż. Mówi krótko: „Nie zgadzam się na wyjazd. Nigdzie nie pojedziecie”.

Czujesz ten zimny pot na plecach? To klasyczny scenariusz, który słyszę w mojej kancelarii niemal w każde lato. Czy on w ogóle może tak zrobić? Czy Straż Graniczna zawróci Cię z lotniska, bo brakuje Ci jednego papierka? Sprawa jest stresująca, ale spokojnie – prawo daje nam konkretne narzędzia, żeby sobie z tym poradzić.

Krótka odpowiedź brzmi: To zależy od zakresu władzy rodzicielskiej. Jeśli oboje macie pełną władzę, decydowanie o wyjeździe dziecka za granicę (szczególnie na stałe) należy do tzw. istotnych spraw dziecka i wymaga zgody obojga rodziców. W przypadku krótkich wakacji sprawa jest mniej oczywista, ale brak zgody może narazić Cię na poważne konsekwencje, łącznie z zarzutem uprowadzenia.

Czy naprawdę potrzebuję papierka od byłego męża na wakacje?

Zacznijmy od tego, co mówi nam Kodeks rodzinny i opiekuńczy (a konkretnie art. 97). Jeżeli oboje rodziców posiada pełną władzę rodzicielską, są oni obowiązani współdziałać w sprawach dziecka. O ile w sprawach błahych (co dziecko zje na obiad) decyduje ten rodzic, u którego dziecko akurat przebywa, o tyle w sprawach istotnych potrzebna jest wspólna decyzja.

I tu pojawia się odwieczny spór prawników: czy dwutygodniowe wakacje to „istotna sprawa dziecka”?

Większość sądów stoi na stanowisku, że krótki wyjazd turystyczny w ramach Unii Europejskiej, który nie koliduje z rokiem szkolnym ani ustalonymi kontaktami z dzieckiem drugiego rodzica, mieści się w sprawach bieżących. Jednak wyjazd do kraju egzotycznego, niebezpiecznego lub wyjazd na stałe – to już bezwzględnie sprawa istotna.

Kiedy zgoda drugiego rodzica NIE JEST wymagana?

Są sytuacje, w których możesz spakować walizki i nie przejmować się humorami byłego partnera. Dzieje się tak, gdy jego władza rodzicielska została przez sąd zmodyfikowana.

Nie musisz prosić o zgodę, jeśli:

• Drugi rodzic został prawomocnie pozbawiony władzy rodzicielskiej.
• Jego władza rodzicielska została zawieszona.
• Jego władza została ograniczona do określonych obowiązków i uprawnień, a sąd w orzeczeniu nie wymienił „współdecydowania o wyjazdach zagranicznych” jako jednego z nich.

To bardzo ważny niuans. Często moi Klienci mylą ograniczenie władzy rodzicielskiej z pozbawieniem. Jeśli sąd ograniczył prawa ojca tylko do „współdecydowania o wyborze szkoły i leczeniu”, to w kwestii wakacji decydujesz Ty samodzielnie. Warto dokładnie przeczytać swój wyrok rozwodowy lub postanowienie sądu opiekuńczego.

W jakiej formie powinna być udzielona zgoda na wyjazd?

Często pytacie mnie: „Czy wystarczy SMS albo e-mail?”. W teorii, prawo polskie nie narzuca formy pisemnej pod rygorem nieważności dla samej zgody rodzica. Ale praktyka to zupełnie inna para kaloszy.

Straż Graniczna w strefie Schengen rzadko pyta o taki dokument, ale jeśli już zapyta (bo np. dziecko ma inne nazwisko niż Ty), SMS od „Piotrek Ex” może nie wystarczyć funkcjonariuszowi do puszczenia Was do samolotu.

Co zrobić, gdy ojciec dziecka nie zgadza się na wyjazd?

To niestety częsty element gry po burzliwym rozwodzie. Ojciec nie zgadza się „dla zasady”, albo szantażuje Cię, że podpisze zgodę, jeśli Ty zrezygnujesz z alimentów. Co wtedy?

W takiej sytuacji nie jesteś bezradna. Musisz złożyć do sądu opiekuńczego wniosek o rozstrzygnięcie o istotnych sprawach dziecka (zezwolenie na wyjazd). Sąd wchodzi wtedy w buty rodziców i wydaje postanowienie, które zastępuje zgodę ojca.

Sąd zbada, czy wyjazd jest bezpieczny, czy nie koliduje z nauką i czy nie służy zerwaniu więzi z ojcem (np. czy nie jest to ucieczka). Jeśli wyjazd to zwykłe wakacje, sądy zazwyczaj udzielają takiej zgody bez problemu. Pamiętaj jednak, że sądy działają powoli – wniosek złóż na 2-3 miesiące przed planowanym urlopem, a nie na tydzień przed wylotem!

Zobacz film, w którym dokładnie tłumaczę ten mechanizm:

Wyjazd bez zgody – czy to porwanie rodzicielskie?

Tu wchodzimy na grząski grunt. Wiele matek myśli: „Pojadę, a on i tak nic nie zrobi”. Uważaj. Wyjazd z dzieckiem za granicę bez zgody drugiego rodzica (posiadającego władzę rodzicielską) może zostać zakwalifikowany jako porwanie rodzicielskie w rozumieniu Konwencji Haskiej.

Konsekwencje mogą być druzgocące – od przymusowego powrotu dziecka, po zmianę orzeczenia o miejscu zamieszkania (sąd może uznać, że dajesz nieprawidłową rękojmię wychowawczą i przekazać dziecko pod opiekę ojca).

Paszport i dowód osobisty a zgoda na wyjazd

Pamiętaj, że czym innym jest zgoda na sam fizyczny wyjazd (przekroczenie granicy), a czym innym zgoda na wyrobienie dokumentu podróży. Do wyrobienia paszportu lub dowodu osobistego dla dziecka zasadniczo potrzebna jest obecność lub zgoda obojga rodziców.

Jeśli ojciec odmawia wizyty w urzędzie, również tutaj z pomocą przychodzi sąd opiekuńczy. Możesz złożyć wniosek o uregulowanie tych kwestii sądownie – czyli o zgodę zastępczą na wyrobienie dokumentu. Często łączymy te dwa wnioski (zgoda na paszport + zgoda na wyjazd) w jednym postępowaniu, aby zaoszczędzić czas.

Jak adwokat może pomóc w uzyskaniu zgody zastępczej?

Wielu rodziców próbuje walczyć w sądzie rodzinnym samodzielnie, używając wzorów z internetu. Problem w tym, że wzory te rzadko uwzględniają specyfikę Twojej sytuacji, np. celowe utrudnianie kontaktów przez drugą stronę czy ryzyko, że wyjazd jest tylko pretekstem do ucieczki.

Jeśli masz problem z uzyskaniem zgody na wyjazd, warto działać z wyprzedzeniem. W mojej kancelarii standardem jest, że nie tylko piszemy wniosek, ale też pomagamy zebrać dowody, które przekonają sędziego, że wyjazd jest bezpieczny i korzystny dla dziecka. Zdejmujemy ten ciężar z Twoich barków, żebyś Ty mogła skupić się na planowaniu wypoczynku, a nie na wojnie z byłym mężem.

Pamiętaj też, że w przypadku opieki naprzemiennej, zasady wyjazdów warto precyzyjnie określić w planie wychowawczym, aby uniknąć corocznej szarpaniny przed wakacjami.

Twój były partner blokuje wyjazd wakacyjny dziecka ze zwykłej złośliwości? A może planujesz przeprowadzkę za granicę i boisz się oskarżeń o porwanie?
Nie ryzykuj stresu na lotnisku ani problemów prawnych. Skontaktuj się ze mną – pomogę Ci uzyskać niezbędne zgody sądowe szybko i skutecznie.