Darowizna od rodziców a podatek w 2026 roku

Czy muszę zapłacić podatek od darowizny od rodziców?

Zacznijmy od najważniejszej informacji, bo pewnie po to tutaj jesteś. Nie, nie musisz płacić podatku od darowizny otrzymanej od rodziców, niezależnie od tego, jak wysoka jest to kwota. Może to być 50 tysięcy złotych na remont, a może być milion na zakup domu. W obu przypadkach podatek wyniesie zero złotych.

Brzmi zbyt pięknie? Jest jeden haczyk. To zwolnienie nie dzieje się „z automatu”. Aby skorzystać z tak zwanej „zerowej grupy podatkowej”, musisz spełnić formalności, których wymaga Urząd Skarbowy. Jeśli o nich zapomnisz, fiskus potraktuje Cię na zasadach ogólnych, a wtedy podatek od spadków i darowizn może być bolesny dla Twojego portfela.

Ile pieniędzy mogę dostać bez podatku? Limity w 2024 roku

Często pytacie mnie w kancelarii: „Panie Mecenasie, czy muszę zgłaszać każdą złotówkę, którą da mi mama?”. Odpowiedź brzmi: nie. Istnieje kwota wolna od podatku, której w ogóle nie musisz nigdzie raportować.

Od lipca 2023 roku (i obowiązuje to w pełni w 2024 roku) kwota ta wynosi 36 120 zł. Ważne jest jednak to, jak tę kwotę liczymy. Urząd Skarbowy sumuje wartość wszystkich darowizn otrzymanych od tej samej osoby (np. tylko od ojca) w ciągu ostatnich 5 lat.

Jeżeli więc tata przelał Ci dzisiaj 10 000 zł, a rok temu dał Ci 20 000 zł, to w sumie masz 30 000 zł. Jesteś poniżej limitu – nie robisz nic. Ale jeśli jutro dorzuci kolejne 10 000 zł, przekroczysz próg 36 120 zł i wtedy powstaje obowiązek zgłoszenia nadwyżki.

Formularz SD-Z2 – Twoja przepustka do zwolnienia

Jeśli otrzymana kwota przekracza wspomniane wyżej 36 120 zł, masz obowiązek zgłosić ten fakt do naczelnika urzędu skarbowego. Służy do tego formularz SD-Z2.

Masz na to nieprzekraczalny termin 6 miesięcy od dnia otrzymania darowizny (czyli zazwyczaj od dnia wpływu środków na konto). To jest termin prawa materialnego – nie można go przywrócić. Jeśli się spóźnisz, tracisz prawo do zwolnienia i płacisz podatek na zasadach ogólnych.

Moi Klienci często pytają, czy wypełnienie tego formularza jest trudne. Nie jest, ale diabeł tkwi w szczegółach. Warto pamiętać, że czasem spadek po rodzicach rozliczamy na podobnych zasadach (też formularz SD-Z2), ale tam termin biegnie od uprawomocnienia się postanowienia sądu lub zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia.

Gotówka do ręki czy przelew? Błąd, który kosztuje tysiące

To jest moment, w którym musisz się skupić, bo tutaj popełnianych jest najwięcej błędów. Aby skorzystać ze zwolnienia podatkowego dla najbliższej rodziny, ustawa wymaga, aby darowizna pieniężna była udokumentowana dowodem przekazania na rachunek płatniczy nabywcy (Twoje konto) lub przekazem pocztowym.

Co to oznacza w praktyce? Że jeśli mama wyjmie ze skarpety 50 000 zł w gotówce i da Ci je do ręki, a Ty potem wpłacisz to sobie na konto – nie skorzystasz ze zwolnienia. Nawet jeśli zgłosisz to na druku SD-Z2! Urząd Skarbowy uzna, że warunek udokumentowania przelewem nie został spełniony.

Dlatego zawsze uczulam: pieniądze muszą przejść „z konta na konto” lub przekazem pocztowym. W tytule przelewu wpisz wyraźnie: „Darowizna dla córki/syna”. To ułatwia życie i zdejmuje ciężar dowodowy w przyszłości. Jeśli planujesz z tych środków zakup nieruchomości, pamiętaj, że przepisanie mieszkania na dziecko to zupełnie inna procedura, która wymaga wizyty u notariusza.

Darowizna od rodziców a Twój małżonek – uważaj na wspólność majątkową

Kolejna pułapka. Rodzice często chcą pomóc młodemu małżeństwu na starcie. Przelewają pieniądze „dla dzieci”. I tutaj pojawia się problem. Jeśli rodzice przeleją pieniądze na wspólne konto Twoje i Twojego męża/żony, a w tytule wpiszą „Darowizna dla dzieci”, to połowa tej kwoty trafi do Twojego małżonka.

Dla Ciebie darowizna jest zwolniona z podatku (grupa zero). Ale Twój mąż dla Twoich rodziców to zięć – czyli I grupa podatkowa (ale nie zerowa!). Zięć ma kwotę wolną, ale powyżej niej musi zapłacić podatek, bo nie łapie się na całkowite zwolnienie z art. 4a ustawy.

Rozwiązanie? Jeśli rodzice chcą dać pieniądze bez podatku, niech przeleją je tylko Tobie (na Twoje konto osobiste) z opisem „Darowizna dla córki”. Wtedy środki te wchodzą do Twojego majątku osobistego. Jeśli chcesz, możesz potem te pieniądze wprowadzić do majątku wspólnego lub wydać na wspólny dom, ale to już Twoja decyzja. Pamiętaj jednak, by sprawdzić, kiedy darowizna po ślubie wchodzi w skład majątku osobistego, aby uniknąć nieporozumień przy ewentualnym rozstaniu.

Warto też mieć na uwadze, że sprawy finansowe w małżeństwie bywają skomplikowane. Jeśli nie zabezpieczysz odpowiednio darowizny, w przypadku rozwodu może pojawić się spór o to, czyje były to pieniądze. W skrajnych przypadkach konieczny może być sądowy podział majątku po rozwodzie, gdzie udowodnienie, że pieniądze pochodziły z darowizny od Twoich rodziców, będzie kluczowe.

A co jeśli rodzice przepisują mi mieszkanie?

Jeśli przedmiotem darowizny nie są pieniądze, ale nieruchomość (mieszkanie, dom, działka), sprawa wygląda prościej pod kątem podatkowym, ale trudniej formalnie. Przeniesienie własności nieruchomości zawsze wymaga formy aktu notarialnego.

W takim przypadku to notariusz jest płatnikiem podatku (a w zasadzie weryfikatorem zwolnienia). To on zgłasza darowiznę do Urzędu Skarbowego. Ty nie musisz składać formularza SD-Z2. Notariusz w akcie zaznaczy, że korzystasz ze zwolnienia z art. 4a ustawy. Pamiętaj jednak, że darowizna nieruchomości może mieć wpływ na przyszłe kwestie spadkowe, w tym darowizna a zachowek – warto o tym porozmawiać z prawnikiem przed wizytą u notariusza.

Zapomniałem zgłosić darowiznę – co mi grozi?

Życie pisze różne scenariusze. Czasem po prostu zapominamy. Co jeśli termin 6 miesięcy minął, a formularz SD-Z2 leży pusty w szufladzie? Niestety, tracisz prawo do zwolnienia. Musisz zapłacić podatek według skali dla I grupy podatkowej. Stawki wynoszą od 3% do 7% w zależności od kwoty.

Jest jednak scenariusz znacznie gorszy. Jeśli nie zgłosisz darowizny, a Urząd Skarbowy sam się o niej dowie (np. podczas kontroli Twoich wydatków, gdy kupisz drogi samochód „bez pokrycia” w zarobkach), wtedy zastosowanie ma karna stawka podatku w wysokości 20%.

Dlatego, jeśli masz wątpliwości, czy Twoja sytuacja wymaga zgłoszenia, albo jak opisać przelew, lepiej skonsultować to wcześniej. Często drobny błąd w dokumentacji (np. przy umowie pożyczki mylonej z darowizną) może kosztować więcej niż porada prawna. Zdarzają się też sytuacje ekstremalne, jak rażąca niewdzięczność a odwołanie darowizny, gdzie kwestie podatkowe schodzą na drugi plan, a zaczyna się walka o zwrot majątku.

Pamiętaj też o szerszym kontekście. Jeśli planujesz zabezpieczyć majątek, warto rozważyć inne instrumenty prawne, takie jak intercyza (rozdzielność majątkowa) czy testament. A jeśli darowizna ma być alternatywą dla dziedziczenia, sprawdź, czy w Twoim przypadku lepsze nie będzie np. odrzucenie spadku z długami w przyszłości.