- PUNKT 1: Intercyza to nie dowód na brak miłości, ale narzędzie prawne chroniące bezpieczeństwo finansowe całej rodziny – zwłaszcza gdy jeden z małżonków prowadzi ryzykowny biznes.
- PUNKT 2: Podpisanie intercyzy (wprowadzenie rozdzielności majątkowej) nie zamyka drogi do wspólnego życia, ale sprawia, że każda złotówka zarobiona po jej podpisaniu trafia do majątku osobistego tego, kto ją zarobił.
- PUNKT 3: Umowę można zawrzeć zarówno przed ślubem, jak i w trakcie małżeństwa u notariusza – różnica polega na tym, co dzieje się z majątkiem zgromadzonym do tej pory.
Spis treści:
- Co to jest intercyza i dlaczego wciąż się jej boimy?
- Wspólność ustawowa vs. Intercyza – na czym polega różnica?
- Nie tylko rozdzielność – jakie masz opcje?
- Biznes i długi – kiedy intercyza ratuje rodzinę?
- Kiedy podpisać umowę? Przed czy po ślubie?
- Ile to kosztuje? Cennik notariusza
- Czy intercyza wpływa na rozwód i dziedziczenie?
Intercyza – bilet do rozwodu czy polisa na bezpieczne życie?
Słowo „intercyza” w Polsce wciąż wywołuje dreszcze. Kojarzy się z hollywoodzkimi filmami, gdzie bogaty milioner podsuwa narzeczonej gruby kontrakt, żeby „nie zabrała mu pieniędzy”. W mojej kancelarii we Wrocławiu widzę jednak zupełnie inny obraz. Przychodzą do mnie pary, które kochają się na zabój, ale – mówiąc wprost – potrafią liczyć. Zastanawiasz się, czy intercyza to rozwiązanie dla Ciebie? A może boisz się, że propozycja takiej umowy urazi Twoją drugą połówkę?
Musisz wiedzieć jedno: intercyza to nie brak zaufania. To zarządzanie ryzykiem. W dzisiejszych czasach, gdy jeden kredyt lub nieudana inwestycja mogą pociągnąć na dno całą rodzinę, umowa majątkowa staje się tarczą, a nie mieczem wymierzonym w małżonka.
Poniżej wyjaśnię Ci prostym językiem, czym jest ten dokument, kiedy realnie ratuje skórę i dlaczego intercyza nie musi oznaczać końca romantyzmu.
Co to jest intercyza i dlaczego wciąż się jej boimy?
Mówiąc najprościej: intercyza to umowa, którą zawierasz u notariusza, aby zmienić zasady gry, jakie narzuca Wam kodeks rodzinny. W Polsce, z chwilą wypowiedzenia słowa „tak” w Urzędzie Stanu Cywilnego lub w kościele, automatycznie wpadasz w system zwany wspólnością ustawową majątkową.
Oznacza to, że wszystko, co od tej pory kupicie, zarobicie (pensje, premie, dochody z firmy), wrzucane jest do jednego, wspólnego worka. Nieważne, czy Ty zarabiasz 20 tysięcy, a mąż 3 tysiące – wszystko jest wspólne. Intercyza pozwala ten worek rozwiązać i postawić dwa osobne koszyki. Od momentu jej podpisania, to co zarobisz Ty – jest Twoje. To co zarobi żona – jest jej.
To bzdura. Najczęściej intercyzę podpisują „zwykli” ludzie – przedsiębiorcy budowlani, lekarze na kontraktach, programiści, czy osoby biorące duży kredyt hipoteczny, gdzie jeden z małżonków ma złą historię w BIK. To narzędzie dla klasy średniej, a nie tylko dla celebrytów.
Wspólność ustawowa vs. Intercyza – na czym polega różnica?
Aby zrozumieć wagę intercyzy, musisz wiedzieć, jak działa standardowy system. We wspólności majątkowej (czyli bez intercyzy), jeśli kupisz samochód za swoją pensję – jest on wspólny. Jeśli kupisz mieszkanie na kredyt – jest wspólne (i dług też jest wspólny, jeśli małżonek wyraził zgodę). Często rodzi to problemy, gdy np. chcesz wiedzieć kiedy darowizna po ślubie wchodzi w skład majątku osobistego, a kiedy staje się wspólna. Przepisy są tu zawiłe.
Przy intercyzie wprowadzającej rozdzielność majątkową:
- Twoja pensja trafia na Twoje konto i jest tylko Twoja.
- Kupujesz mieszkanie? Jesteś jego jedynym właścicielem (chyba że kupicie je na współwłasność ułamkową, np. po połowie – ale to Wasza decyzja, a nie automat).
- Zaciągasz dług? Komornik puka tylko do Twoich drzwi (o tym za chwilę, bo to kluczowe).
Dla wielu moich Klientów to kwestia niezależności. Ale pamiętaj, że kij ma dwa końce. Jeśli jedno z Was zajmuje się domem i dziećmi, a drugie zarabia miliony, to przy rozdzielności majątkowej osoba „domowa” nie buduje żadnego majątku. Wtedy w razie rozstania może zostać z niczym. W takich sytuacjach podział majątku po rozwodzie wygląda drastycznie inaczej niż przy wspólności.
Nie tylko rozdzielność – jakie masz opcje?
Większość ludzi myśli „intercyza = rozdzielność”. To najczęstszy scenariusz, ale nie jedyny. Prawo daje nam wachlarz możliwości:
- Rozdzielność majątkowa: Klasyk. Każdy sobie rzepkę skrobie. Najbezpieczniejsza opcja dla biznesu.
- Rozdzielność majątkowa z wyrównaniem dorobków: To wersja „fair play”. W trakcie małżeństwa macie osobne majątki (bezpieczeństwo przed wierzycielami), ale w razie rozwodu ten, kto zarobił mniej, może żądać wyrównania od tego, kto zarobił więcej. Idealne, gdy żona dba o dom, a mąż buduje firmę.
- Rozszerzenie wspólności majątkowej: Wrzucacie do wspólnego worka więcej niż ustawa przewiduje. Na przykład mąż ma mieszkanie kawalerskie i chce, by po ślubie stało się też własnością żony.
- Ograniczenie wspólności majątkowej: Wyłączacie ze wspólnego worka konkretne składniki, np. dochody z wynajmu nieruchomości odziedziczonej po babci.
Wybór zależy od Waszej sytuacji życiowej. Jeśli jednak nie uregulujecie tych spraw zawczasu, możecie stanąć przed koniecznością sądowej walki, a ile kosztuje rozdzielność majątkowa (ta przymusowa, sądowa) to temat na inną rozmowę, znacznie bardziej stresującą niż wizyta u notariusza.
Biznes i długi – kiedy intercyza ratuje rodzinę?
To jest moment, w którym przestajemy mówić o „braku zaufania”, a zaczynamy o przetrwaniu. Jeśli prowadzisz działalność gospodarczą, jesteś w grupie podwyższonego ryzyka. Jeden błąd urzędnika, jeden nieuczciwy kontrahent, zator płatniczy – i Twoja firma ma długi.
Pan Marek prowadził firmę transportową. Nie mieli intercyzy. Firma popadła w długi przez pandemię. Wierzyciele uzyskali klauzulę wykonalności również przeciwko małżonce (bo wyrażała zgody na kredyty obrotowe). Komornik zajął ich wspólny dom, który budowali przez 15 lat, oraz pensję żony, która pracowała na etacie jako nauczycielka. Gdyby mieli rozdzielność majątkową, pensja żony i połowa domu byłyby bezpieczne. Rodzina miałaby z czego żyć.
Intercyza sprawia, że wierzyciele jednego małżonka nie mogą sięgnąć do majątku osobistego drugiego małżonka. To polisa bezpieczeństwa. Często powtarzam Klientom: rozdzielność majątkowa i jej skutki są często jedynym ratunkiem przed totalnym bankructwem rodziny. Oczywiście, intercyza musi być zawarta PRZED powstaniem długów, aby była skuteczna wobec wierzycieli.
Pamiętaj też, że istnieją sytuacje skrajne. Czy za niespłacone długi można iść do więzienia? W pewnych okolicznościach tak, ale intercyza chroni przynajmniej tę drugą osobę przed konsekwencjami finansowymi błędów partnera.
Kiedy podpisać umowę? Przed czy po ślubie?
To jedno z najczęstszych pytań. Odpowiedź brzmi: możesz to zrobić w każdej chwili.
1. Intercyza przedślubna: Najczystsza sytuacja. Wchodzicie w małżeństwo już z rozdzielnością. Wspólny majątek w ogóle nie powstaje. Często jest to element planowania wesela, tak samo ważny jak koszta ślubu cywilnego czy wybór sali.
2. Intercyza w trakcie małżeństwa: Tu sprawa jest nieco bardziej skomplikowana. Od momentu wyjścia od notariusza macie rozdzielność, ale… co z tym, co zgromadziliście przez ostatnie 5 czy 10 lat? Ten majątek staje się współwłasnością w częściach ułamkowych (zazwyczaj po połowie). Często wymaga to dodatkowego kroku – podziału tego zgromadzonego majątku. Możesz wtedy wykonać podział majątku przed rozwodem (jeszcze w trakcie trwania szczęśliwego związku), aby uporządkować sprawy własnościowe.
Nie podpisuj intercyzy z datą wsteczną! To prawnie niemożliwe i nieskuteczne. Intercyza działa tylko „na przyszłość”. Jeśli mąż narobił długów wczoraj, a dziś podpiszecie intercyzę – wierzyciel i tak może zaspokoić się z majątku, który był wspólny w momencie powstania długu.
Ile to kosztuje? Cennik notariusza
Wielu moich Klientów obawia się, że koszty notarialne ich przerosną. Spokojnie, to nie są kwoty rzędu tysięcy złotych (chyba że przy okazji dzielicie majątek). Samo ustanowienie rozdzielności majątkowej to stała taksa notarialna.
Zazwyczaj koszt sporządzenia intercyzy to ok. 400 zł + 23% VAT + opłaty za wypisy. Łącznie zamykamy się w okolicach 500-600 zł. To naprawdę niewielka cena za święty spokój na lata. Jeśli jednak chcecie przy okazji dokonać podziału majątku (np. przepisać dom na działce drugiego małżonka na własność jednego z was), taksa będzie zależeć od wartości tego majątku i może być znacznie wyższa.
Czy intercyza wpływa na rozwód i dziedziczenie?
Tu dochodzimy do sedna obaw. Czy jak podpiszę intercyzę, to przy rozwodzie zostanę z niczym? Jeśli nie zadbałeś o gromadzenie własnego majątku – tak, jest takie ryzyko. Ale sam proces rozwodowy jest prostszy. Nie ma walki o to, czyj jest telewizor, a czyja kanapa, bo zazwyczaj wiadomo, kto co kupił (ma na to fakturę).
Warto jednak wiedzieć, że intercyza nie zwalnia z obowiązku alimentacyjnego. Jeśli po rozwodzie dzieci zostaną przy matce, ojciec nadal musi płacić alimenty na dzieci. Co więcej, w pewnych sytuacjach (niedostatek) można żądać alimentów na byłego małżonka, mimo rozdzielności.
A co ze śmiercią? Intercyza działa za życia. Po śmierci małżonka dziedziczysz po nim na zasadach ogólnych (ustawowo), chyba że jest testament. Rozdzielność majątkowa nie wyłącza Cię z grona spadkobierców. Jednakże, zmienia się skład masy spadkowej – wchodzi do niej tylko majątek osobisty zmarłego. To temat rzeka, dlatego dziedziczenie po małżonku warto przeanalizować osobno, by nie obudzić się z ręką w nocniku.
Jeśli czujesz, że Twój związek zmierza w stronę, gdzie rozwód krok po kroku staje się realnym scenariuszem, a nie macie intercyzy – nie wpadaj w panikę, ale zacznij działać. Strategia procesowa jest wtedy kluczowa.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Czy mogę zawrzeć intercyzę bez zgody męża/żony?
U notariusza – nie. To umowa, muszą chcieć obie strony. Ale możesz wnieść pozew do sądu o ustanowienie przymusowej rozdzielności majątkowej, jeśli masz ważne powody (np. mąż hazardzista, alkoholik trwoniący majątek). Wtedy potrzebny będzie wniosek do komornika o alimenty i dowody na niegospodarność.
Czy intercyzę można cofnąć?
Tak, w każdej chwili możecie pójść do notariusza i rozwiązać umowę intercyzy, wracając do wspólności majątkowej.
Czy bank udzieli nam kredytu, jeśli mamy intercyzę?
Tak, ale bank będzie badał zdolność kredytową każdego z Was osobno (lub łącznie jako współkredytobiorców). Czasem intercyza wręcz pomaga w kredycie, jeśli jeden z małżonków ma fatalną historię kredytową.
Intercyza to potężne narzędzie. Może uratować majątek życia przed licytacją komorniczą, ale źle skonstruowana może skrzywdzić słabszą finansowo stronę związku. W mojej kancelarii zawsze powtarzam: papier jest cierpliwy, ale życie pisze różne scenariusze. Zanim podpiszesz cokolwiek u notariusza, warto skonsultować treść umowy z adwokatem, który wytłumaczy Ci konsekwencje „po ludzku”, a nie prawniczym bełkotem.
Zastanawiasz się nad intercyzą?
Nie ryzykuj bezpieczeństwa swojej rodziny. Umów się na konsultację, przeanalizujemy Twoją sytuację i doradzę Ci rozwiązanie, które zabezpieczy Twój majątek, nie niszcząc relacji.
Podstawa prawna:
- Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy: Tekst ustawy
- Art. 47 KRO (Umowna wspólność majątkowa): Zobacz treść przepisu
- Art. 52 KRO (Przymusowa rozdzielność majątkowa): Zobacz treść przepisu
