- Odległość nie kasuje praw: Fakt, że mieszkasz w Londynie, Berlinie czy Chicago, nie oznacza, że tracisz prawo do regularnych spotkań z dzieckiem. Prawo stoi po Twojej stronie, ale logistyka wymaga precyzyjnego planu.
- Jakość ponad ilość: Przy dużej odległości walczymy o rzadsze, ale dłuższe spotkania (np. ferie, wakacje, długie weekendy) oraz regularne kontakty online.
- Koszty podróży: To jeden z najczęstszych punktów spornych. Pamiętaj, że w sądzie możemy walczyć o to, aby koszty przylotów nie obciążały w 100% tylko Ciebie, zwłaszcza jeśli wyjazd dziecka nie był Twoją decyzją.
Spis treści:
- Rodzic za granicą a kontakty z dzieckiem – jak to wygląda w praktyce?
- W jakim sądzie założyć sprawę o kontakty, gdy dziecko mieszka w Polsce?
- Jak ustalić harmonogram spotkań przy dużej odległości?
- Skype, WhatsApp i wideorozmowy – to też są kontakty!
- Kto płaci za bilety lotnicze i podróż dziecka?
- „Boję się, że on wywiezie dziecko” – jak zabezpieczyć powrót?
- Co zrobić, gdy drugi rodzic utrudnia kontakty mimo wyroku?
- Dlaczego warto mieć strategię prawną przy kontaktach zagranicznych?
Rodzic za granicą a kontakty z dzieckiem – jak to wygląda w praktyce?
Wyobraź sobie taką sytuację. Dzwoni do mnie Pan Marek. Jest zrozpaczony. Od trzech lat pracuje w Norwegii, tam zarabia na rodzinę. W Polsce została żona i 6-letnia córa. Nagle relacje się psują, żona składa pozew o rozwód i praktycznie odcina go od dziecka. „Mecenasie, ona mówi, że skoro wyjechałem, to porzuciłem rodzinę i teraz mogę widywać małą raz na pół roku. Czy ja straciłem córkę?” – pyta drżącym głosem.
Odpowiedź brzmi: **Absolutnie nie.**
Odległość geograficzna to wyzwanie logistyczne, ale nigdy przeszkoda prawna do bycia pełnoprawnym rodzicem. Sądy w Polsce (i w większości cywilizowanych krajów) wychodzą z założenia, że **dziecko ma prawo do obojga rodziców**, niezależnie od tego, czy dzieli ich ulica, czy ocean.
Musisz jednak wiedzieć, że strategia w takich sprawach różni się diametralnie od typowych spraw, gdzie rodzice mieszkają na sąsiednich osiedlach we Wrocławiu. Tutaj nie walczymy o „co drugi weekend”, bo to fizycznie niemożliwe i męczące dla dziecka. Tutaj gramy o **bloki czasowe**.
Bezpośrednio podpowiadam: Jeśli mieszkasz za granicą, Twoim celem jest uzyskanie sądownie zatwierdzonego planu wychowawczego, który gwarantuje Ci np. połowę wakacji, ferie zimowe oraz regularne wideorozmowy. To jedyny sposób, by utrzymać realną więź, a nie stać się dla dziecka „wujkiem z Ameryki”, który tylko wysyła prezenty.
W jakim sądzie założyć sprawę o kontakty, gdy dziecko mieszka w Polsce?
To pierwsze pytanie, na którym wykłada się wielu rodziców próbujących działać na własną rękę. Prawo jest tutaj bezwzględne, ale i logiczne.
Zasadą jest, że sądem właściwym jest sąd **miejsca zamieszkania dziecka**. Jeśli Twoje dziecko mieszka z matką we Wrocławiu, a Ty w Londynie – sprawę zakładamy w Sądzie Rejonowym we Wrocławiu. Nie w Londynie.
Nie, to tak nie działa. Przepisy unijne (tzw. Bruksela II ter) oraz prawo krajowe jasno wskazują na jurysdykcję sądu miejsca zwykłego pobytu dziecka. Złożenie wniosku w złym kraju to strata czasu i pieniędzy na tłumaczenia dokumentów, które i tak zostaną odrzucone.
Jeśli jednak sytuacja jest odwrotna – dziecko zostało wywiezione za granicę bez Twojej zgody – wchodzimy w zupełnie inny tryb, czyli uprowadzenie dziecka a porwanie rodzicielskie i Konwencję Haską. To jednak temat na osobną, pilną interwencję. W standardowym scenariuszu, gdzie pobyt dziecka w Polsce jest legalny, szykuj się na wizyty w polskim sądzie.
Jak ustalić harmonogram spotkań przy dużej odległości?
Tutaj musimy być realistami. Jeśli będziesz upierać się przy kontaktach w co drugi weekend, sędzia popuka się w czoło. Dlaczego? Bo lot co dwa tygodnie z Dublina czy Nowego Jorku zrujnuje Cię finansowo, a dziecko zamęczy.
W mojej kancelarii, gdy reprezentuję rodzica „zagranicznego”, proponujemy zazwyczaj następujący model (oczywiście dostosowany do wieku dziecka):
1. **Dłuższe pobyty w okresach wolnych od nauki:** Zamiast weekendów, walczymy o np. miesiąc wakacji letnich, całe ferie zimowe w latach parzystych, Święta Bożego Narodzenia naprzemiennie.
2. **Długie weekendy:** Jeśli w Polsce wypada „majówka” lub Boże Ciało, to jest to Twój czas.
3. **Wizyty rodzica w Polsce:** Raz na 1-2 miesiące przylatujesz do Polski i spędzasz z dzieckiem 3-4 dni non-stop (piątek-poniedziałek).
Wniosek do sądu musi być precyzyjny. Nie pisz „będę przyjeżdżał, jak dostanę urlop”. Napisz konkretnie: „Ojciec ma prawo do kontaktów w każdą Wielkanoc w latach nieparzystych od Wielkiego Piątku godz. 10:00 do Poniedziałku Wielkanocnego godz. 18:00”. Sąd potrzebuje konkretów, które da się wyegzekwować.
Pamiętaj, że opieka naprzemienna w klasycznym modelu (tydzień/tydzień) przy zamieszkaniu w różnych krajach jest niemożliwa ze względu na obowiązek szkolny. Ale „naprzemienność wakacyjna” jest jak najbardziej do osiągnięcia.
Skype, WhatsApp i wideorozmowy – to też są kontakty!
Wielu rodziców traktuje rozmowy telefoniczne po macoszemu. To błąd. W dobie technologii to właśnie **codzienny lub regularny kontakt wideo** buduje więź. Dziecko musi wiedzieć, że tata/mama jest obecny w jego życiu, pyta o szkołę, ogląda rysunki.
W ugodach sądowych zawsze wpisuję szczegółowe zasady kontaktów elektronicznych. Dlaczego szczegółowe? Bo utrudnianie kontaktów z dzieckiem często polega na „nieodbieraniu telefonu” albo tłumaczeniu, że „dziecko już śpi”.
Dlatego w orzeczeniu powinno się znaleźć:
* Konkretne dni i godziny (np. wtorki i czwartki o 19:00).
* Obowiązek drugiego rodzica do zapewnienia sprawnego sprzętu i łącza internetowego.
* **Zasada prywatności** – to kluczowe! Drugi rodzic nie może „wisieć” nad dzieckiem podczas rozmowy, komentować czy nagrywać. Dziecko musi mieć swobodę rozmowy.
Kto płaci za bilety lotnicze i podróż dziecka?
To temat, który budzi ogromne emocje. Zazwyczaj rodzic mieszkający w Polsce uważa: „Chcesz widzieć dziecko? To przyjedź i zapłać. To Twój problem, że wyjechałeś”.
Czy na pewno? Nie zawsze.
Standardowo przyjmuje się, że koszty realizacji kontaktów ponosi rodzic uprawniony (czyli ten, który przyjeżdża). Jednak w sprawach międzynarodowych, gdzie koszty są znaczne (bilety lotnicze, hotel), można walczyć o inny podział.
Prowadziłem sprawę Pana Tomasza, którego żona wyprowadziła się z dzieckiem do Hiszpanii (za jego zgodą, ale pod presją). Pan Tomasz został w Polsce. Sąd uznał, że skoro to matka zdecydowała o zmianie centrum życiowego dziecka na tak odległe, to niesprawiedliwe byłoby obciążanie ojca 100% kosztów podróży. W ugodzie ustaliliśmy, że matka pokrywa połowę kosztów biletów lotniczych syna na wizyty w Polsce.
Kwestie finansowe są ściśle powiązane z alimentami. Czasami warto zgodzić się na nieco wyższe alimenty na dziecko, w zamian za przerzucenie części kosztów logistycznych na drugą stronę. To wszystko jest kwestią negocjacji i sprytnej strategii procesowej.
Warto też pamiętać o egzekucji alimentów z zagranicy – jeśli drugi rodzic nie płaci, masz narzędzia, by to wyegzekwować, nawet jeśli mieszka na drugim końcu Europy.
„Boję się, że on wywiezie dziecko” – jak zabezpieczyć powrót?
Często spotykam się z lękiem matki mieszkającej w Polsce: „Panie Mecenasie, zgodzę się na wakacje syna u ojca w Londynie, ale co jeśli on go nie odda?”.
Ten strach jest zrozumiały, zwłaszcza przy wysokim konflikcie. Jak możemy zabezpieczyć interesy rodzica wiodącego?
1. **Zgoda na wyjazd z datą powrotną:** Sądowa zgoda na wyjazd dziecka za granicę lub zgoda w formie notarialnej powinna zawierać precyzyjną datę powrotu.
2. **Kaucja na zabezpieczenie:** W skrajnych przypadkach można wnosić o zobowiązanie rodzica zabierającego dziecko do wpłacenia kaucji, która przepadnie, jeśli dziecko nie wróci w terminie (choć w polskich sądach jest to rzadziej stosowane niż w USA).
3. **Paszport:** Kwestia tego, kto przechowuje paszport dziecka, jest kluczowa. Zazwyczaj dokument jest u rodzica, u którego dziecko mieszka na stałe, i jest wydawany tylko na czas podróży.
Z drugiej strony, jeśli to Ty jesteś rodzicem „zagranicznym” i matka dziecka odmawia wydania paszportu „dla zasady”, możemy złożyć do sądu wniosek o zastępcze wyrażenie zgody na wyrobienie paszportu. Pozbawienie władzy rodzicielskiej nie jest tu konieczne – wystarczy rozstrzygnięcie w sprawach istotnych dla dziecka.
Co zrobić, gdy drugi rodzic utrudnia kontakty mimo wyroku?
Masz wyrok, kupiłeś bilety, bierzesz urlop, a dwa dni przed wylotem dostajesz SMS: „Krzyś jest chory, nie przyjeżdżaj”. I tak trzeci raz z rzędu. To klasyczna manipulacja dzieckiem po rozwodzie.
Co robić?
1. **Nie odpuszczaj.** Jedź, nawet jeśli masz pocałować klamkę. Wezwij policję na notatkę (że nikt nie otwiera). To dowód dla sądu.
2. **Wniosek o zagrożenie nakazaniem zapłaty.** To polska procedura. Sąd najpierw „grozi” matce/ojcu, że za każde nieodbyte spotkanie zapłaci np. 500 zł lub 1000 zł.
3. **Wniosek o nakazanie zapłaty.** Jeśli po „groźbie” sytuacja się powtarza, sąd każe płacić. Pieniądze trafiają do Ciebie.
Pamiętaj, że niebieska karta czy oskarżenia o przemoc są czasem wykorzystywane jako „taktyka” do zablokowania kontaktów. Jeśli czujesz, że druga strona gra nieczysto, musisz reagować natychmiast. Bierność jest traktowana jako zgoda na taki stan rzeczy.
Jeśli kontakty nie odbywają się przez dłuższy czas, więź z dzieckiem zanika. Biegli z OZSS mogą wtedy stwierdzić, że „dla dobra dziecka” kontakty należy ograniczyć, bo dziecko nie zna ojca. To błędne koło. Dlatego o kontakty trzeba walczyć od pierwszego dnia rozstania.
Dlaczego warto mieć strategię prawną przy kontaktach zagranicznych?
Ustalenie kontaktów z dzieckiem przy podziale granicznym to operacja na żywym organizmie. Wzory z internetu typu wniosek matki o uregulowanie kontaktów często nie uwzględniają specyfiki lotów, różnic w systemach szkolnych czy problemów z paszportem.
Źle sformułowany wniosek może sprawić, że przez kolejne 10 lat będziesz tracić majątek na źle zaplanowane podróże, albo co gorsza – staniesz się dla swojego dziecka obcym człowiekiem.
W mojej kancelarii, zanim złożymy jakiekolwiek pismo, analizujemy logistykę Twojego życia.
* Czy stać Cię na comiesięczne loty?
* Jakie masz warunki mieszkaniowe za granicą (czy dziecko ma gdzie spać)?
* Jak wygląda kalendarz roku szkolnego w kraju Twojego pobytu?
Dopiero wtedy idziemy do sądu po konkretne rozstrzygnięcie. Zdejmuję z Ciebie ciężar proceduralny, żebyś Ty mógł skupić się na tym, co najważniejsze – na byciu tatą lub mamą, mimo kilometrów.
Zobacz także: Rozwód krok po kroku – kompletny przewodnik.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
1. Czy matka może wywieźć dziecko za granicę bez zgody ojca?
Nie. Wyjazd na stałe wymaga zgody obojga rodziców posiadających władzę rodzicielską lub zgody sądu. Samowolny wyjazd może być traktowany jako uprowadzenie rodzicielskie w rozumieniu Konwencji Haskiej.
2. Czy sąd w Polsce weźmie pod uwagę moje zarobki w Euro/Funtach przy ustalaniu kosztów podróży?
Tak. Sąd bada sytuację majątkową obu stron. Jeśli zarabiasz w walucie obcej znacznie więcej niż rodzic w Polsce, sąd może uznać, że stać Cię na pokrycie większości kosztów podróży.
3. Co jeśli dziecko nie chce ze mną rozmawiać na Skype?
To trudna sytuacja. Należy zbadać, czy nie jest to wynik nastawiania dziecka przez drugiego rodzica (alienacja rodzicielska). Czasem warto wnieść o udział kuratora przy kontaktach lub o terapię rodzinną, by odbudować więź.
Masz problem z kontaktami z dzieckiem na odległość? Czujesz, że drugi rodzic wykorzystuje dystans przeciwko Tobie?
Nie czekaj, aż więź z dzieckiem zaniknie. Skontaktuj się ze mną. Przeanalizujemy Twoją sytuację i stworzymy plan działania, który przywróci Ci rolę rodzica.
